tèxt liure 11

"Siàs pas pro grand, per venir amb ieu, jos la Païchèra del Lauquet", son los qualques mots d'aquela cançon de Mans de Breish que ressontísson dins la salla de la fèstas de Ladern. Cada Dimars d'aquela fèsta, lo torn de l'Ase es lançat. Aquí, derisòri e galejada son los mots d'òrdre. Tot lo vilatge se bota per carrièra e en davant! Es quicòm de vertadièrament magíc, totís los problèmas desapareisson sul pic, totas las pichonas preocupacions son daissadas de costat. Dins aquel jorn plan particular, totís los subjèctes d'actualitat venon futíls, cal dire qu'avèm gaireben una vocacion per tot çò qu'es del segond degres. Cada moment passat es un moment urós qu'es pres e qu'es pas mai de prene. D'una annada sus l'autre, es una vertadièra escomessa d'organizar aquela fèsta, e subretot d'emplenar lo contracte: faire encara melhor que l'annada passada. Demòra tanben fòrça complicat de pas aver una pensada pels amics que se son arrestats al cap del camin. Qualques còps, lo sòrt sembla s'acarnassir sus lo vilatge mas la vida se dèu de contunhar. E coma aquò, quora lo Mans de Breish comença de jogar qualquas nòtas sus la siuna guitarra, podèm pensar a elis en s'imaginant cossí auriàn galejats amb nosautres. Aquí es actat, oblidam, e oblidarem pas jamai los amics. 

tèxt liure 10

Dèu faire dètz ans al mens, a quicòm pròche, qu'aviam pas fait aquò. Dempuèi que mon papeta es partit, es quicòm que fasiam pas mai. Quora èrem pichon, amb mos cosins, mon fraire e ma sòrre nos botiam al pè del fuòc, e esperàvem amb impaciéncia lo lait ferrar. Ma mameta dins la cosina fasià bolhir lo lait, nosautres preniam las mordassas e las botiam dins lo fuòc pendent aqueste temps. Quora las mordassas son rogas e que lo lait es prèst podèm començar la manòbra. Entre las mordassas, tres bocins de sucre que sarram fòrt al dessus del bòl de lait. Remenam lo lait amb las mordassas e aquí lo lait es prèst. Es quicòm que devèm beure caud. Alara aquesta dimenjada se sèm ditz perqué pas? Nos sèm vertadièrament regalats! Fasèm fòrça repais en familha, cada dimenjada, mas de lait ferrar ne fasiam pas pus. Alara, nos tornar trapar al pè del fuòc, tornar faire aquel lait, faguèt montar fòrças emocions per tot lo monde.

tèxt liure 9

Alara que nos passejam pel campèstre, cap a una campanha en-dessus de Ladern que se sona "Escoubillous", ausissèm de crits. Mantunes pichòts crits que semblan a de gatons. Alara nos botam a cercar dins los bòsques , entre las brancas, pel sòl, lo temps es pas polit alara i vesèm pas res. D'un còp ausissèm lo Baptista cridar "venètz son aquí!", tot lo monde s'afana cap al Baptiste. Dins una saca d'escobilha, plena d'aiga, sièis pichon gosses qu'an pas solament cinc jorns. Alara sonam un amic qu'èra demorat al vilatge per que venguèsse nos cercar. Nos cal anar lèu, recuperam los gosses e nosautres montam per tornar trapar la rota. Dos del nòstre grop partisson cap a l'ostal amb los gosses e nosautres partissèm en çò del veterinari de garda per crompar de lach. Tornam a l'ostal per rejónher los autres. E aquí començam las primièras setmanas de salvament d'aqueles paures pichons gosses qu'un inconscient a jetat. N'avèm salvat quatres sus sièis, e ara tot va plan.

tèxt liure 8

Demòra, ara, qualques setmanas abans Nadal! Aquelas vacanças de Nadal son las que m'agradan mai. Es en aqueste moment que tornam trapar tota la nòstra familha, los repaisses s'encadenan, los rires restontisson dins l'ostal plan emplenat . Tot lo monde es aquí, deguns manca pas. Nosautres, cada nadal avèm una tradicion qu'es de respectar: après lo grand repais, los òmes van cap a Limós, plaça de la republica, "al comèrci" per poder beure la famosa bièra de nadal, e nosautras demoram a l'ostal per poder preparar la sopa a la ceba per lo ser. Entre rires, galejadas, debats, rugbí, e tant d'autras causas, aquela jornada es un bonur dels mai grands! Plan segur, dins l'anada fasèm totjorn de repaisses en familha mas l'ambient de nadal es plan diferent del demai de l'annada. Aqueles moments nos fan de ben, segur, mas es tanben en aquestes moments que las cadièras voidas nos rampèlan tot çò que la vida nos prend.

Tèxt liure 7

Castanhas e vin novèl. Ara ven lo temps de las castanhas e del vin caud! Aquela sason ont tot lo vilatge se recampa a l'entorn del repais grand! Sopa de cogorda e purèa de l'ostal, bodin rostit, bon vin e per acabar coma cal: castanhas caudas! Aquel moment es fòrça agradiu, nos podem parlar, nos podèm amusar e rire coma d'enfants! Nosautres, lo comitat de las fèstas, sèm prèst per aculhir totis los convidats. Los òmes se cargan de la grasilhadas e nosautras nos mainam d'installar lo mond del vilatge, de tornar emplenar las cantinas e subretot nos cal agachar scrupulosament que res manquèsse pas! Quora lo moment es vengut, tot lo monde se bota a taula e lo servici comença. L'ambient es al rendètz-vos, los aires de carnaval s'encadenan e lo monde se regala! Puèi, quora lo repais tòca a la sieuna fin, plegam las taulas e las cadièras, tot lo monde ajuda, e un còp tot aquò plegat, plaça a la musica e a la fèsta!

tèxt liure 5

Ai causit aduèi de parlar de Calandreta. Aquela escòla qu'a una plaça plan particulara dins ma vida. Dintrèri a la Calendreta de Ciutat a Carcassona, aviái dos ans. Aquela escòla m'aprenguèt una autra lenga que lo Francés. Capitèri a apréner una lenga e de la poder parlar corrament sens m'en avisar cap. Aguèri una escolaritat plan diferenta que qualques unes de mos amics segur. Ai coneguda d'autras causas e d'autras formas d'aprendissatge. Trapi aquò meravilhós de poder èsser dins una escòla que prepausa una immersion totala e autras formas de pedagogias. Coneguèri pas las nòtas nimai las punicions tala coma anar al canton o copiar linhas. Ieu, ai aprés amb las cintas de colors que representavan los sistèmas d'evaluacion de cada escolan, los mestièrs, los conselhs de classa, lo que de nòu, lo mercat, lo descantonat, las multas, las classas vèrdas, los recampaments occitans, o encara las manifestacions dins las grandas vilas coma Tolosa o Montpelhièr. Tot aquò faguèt qu'agèri pas brica los meteisses metòds d'ensenhaments que se trapan dins las escòlas "normalas" publicas. Mas aquel endreit me balhèt d'amics e de sovenirs per la vida, m'aprenguèt la dobertura d'esperit, la solidaritat, e sustot l'autonomia. Me soi regalada dins aquel environament plan particular que m'aprenguèt tant coma las escòlas "normalas". Aquela escòla es estada, per ieu, la debuta de tot.

Tèxte liure 4

Sèm partits. Totes cinc dins la veitura e en davant l'aventura! Cada estiu partissèm en viatge, ma maire, mon paire, ma sòrre e mon fraire. Aqueste an, es la Norvègia! Nos anam regalar. Un còp arribats a l'aeropòrt pausam las sacas, nos cal esperar d'enregistrar los bagatges puèi podrem partir. Nòstra impaciéncia se fa sentir, mon fraire comença de se levar e de marchar pertot, ma sòrre a talent e ieu ai ja mala las aurelhas res que de pensar a l'avion e a l'envòl. Ma maire se maina dels bagatges e mon paire comença ja de gaitar lo guide toristic per poder localizar los rius ont podrà anar pescar tot en somiant d'agantar lo peis mai gròs de sa vida. Lo temps se fa long, avèm pas la paciéncia de jogar a las cartas o a quicòm mai. Lucas se ven assetar a costat de ieu e comença de m'asimar, Léna a totjorn talent e tot aquò comença de conflar los parents. Mas es ora! Nos cal montar dins l'avion, tot lo monde se lèva e se calmeja, es partit per la Norvègia, aqueste país de mantun secret e de la beutat estonanta.

tèxt liure 3

"Lenga mòrta", "Lenga vièlha", "Patés"... Totas aquelas frasas las ausiguèri plan sovent, benlèu un pauc tròp sovent, pensi qu'es per aquò qu'ai causit de defendre aquelas conviccions, sabi plan que tot aquò es pas quicòm de ganhat e qu'es pas la causa mai aisida. Es per de gents que se permeton de dire causas coma aquò que decidiguèri de me batre per aquela lenga, de manifestar per aquela identitat qu'es mieuna. Soi fièra de parlar l'Occitan. Alara non, ai pas acabat de parlar, ai pas acabat d'anar per carrièras amb bandairòlas per cridar lo "anèm òc per la lenga Occitana" e per defendre mon identitat, qu'es o qu'es estada la vòstra tanben dins lo temps. Sabi qu'ai pas causit la causa mai aisida de defendre mas pensi que dins la vida, nos cal sustot pas doblidar d'ont venèm e ont anam. Ai causit aquel camin que serà perilhós segur mas que valdrà lo còp. Aquela causa que fa de ieu çò que soi.

Las vendémias

Las vendémias  

"Soi nascut al país del cèrç e del marin,
al país ont jamai l'aiga a valgut lo vin".
Es amb aquela frasa dins lo cap que me levèri aqueste matin. Aquò me ven d'una cançon de la Sauze "Lo vinhairon" que parla de la vinha e del mestièr de vinhairon. Me soi dit perdequé pas? Après tot, es temps de vendémias! E puèi, la lenga del vin es plan l'occitan per ieu! E es en çò nòstre que se trapa lo mai grand vinhal de França e gaireben del mond. Aicí tot ven del vin (coma disiá lo Leon Còrdas) e de temps en quora es pas mal de se'n sovenir. Quand me passegi dins mon vilatge e a l'entorn, i a pas un luòc que pòrta pas la marca del vin. De la cava vièlha de la mameta amb sas tinas a la cava cooperativa tota d'inòx en passant per las planas e los penjals, la vinha balha al nòstre territòri una cara plan particulara. A cada sason sas òbras . Per lo mond d'aicí, podar, astacar, sulfatar, desfuelhar per enfin vendemiar. A cada sason sas colors. Lo brun dels gavèls e de las socas, lo verd, lo daurat e lo roge de las fuèlhas, lo violet de la frucha. Segur que vendemiar es alassant, lo ferrat pesa fòrça que siá quand conten d'aramon o de cinsau. Mas l'ambient es quicòm de vertadièrament plasent. Sufís d'un que canta una cançon per que la còla tota la torne prene en còr. Aquò te torna balhar de vam. Ieu, de vinhas, n'ai pas, mas pòdi comprene la jòia e lo contentament de seguir la culhida del rasim qu'un proprietari pòt sentir. L'annada tota se far de lagui entre la gelada, la granissa, la secada, los aigats, sens parlar dels parpalhòls e de las canilhas que te pòdon mètre en perilh la recòlta. De segur lo mestièr de vinhairon a bravament cambiat mas es encara el que balha de sens a la vida dins Occitània tota.